اروپا اروپا 1990

نقد و بررسی اروپا اروپا 1990

فیلم **Europa Europa (1990)** به کارگردانی آگنیهژکا هولاند، یکی از پیچیده‌ترین، گزنده‌ترین و دور از کلیشه‌های مرسومِ سینمای هولوکاست است که به جای تکیه بر لحن مرثیه‌سرایانه، بر مدارِ یک تراژدیِ گروتسک و هویت‌های جعلی می‌چرخد. داستانِ واقعیِ سلیمان پرل، جوانی یهودی که برای بقا در دلِ ماشینِ جنگیِ نازی‌ها مجبور می‌شود هویتِ خود را پنهان کند، تا جایی پیش می‌رود که به‌عنوان یک قهرمانِ هیتلرهاگند (پیشاهنگ هیتلری) در مدرسه‌ی نظامیِ رایش پذیرفته می‌شود؛ روایتی تکان‌دهنده که در آن بقا نیازمندِ بازی کردن در نقشِ مطلقِ دشمن است. هولاند با رویکردی شجاعانه و دور از سانتی‌مانتالیزم، پارادوکسِ دردناکِ این تنزلِ هویت را زیر ذره‌بین می‌برد.

ارزش ماندگار این اثر در امتناعِ آن از ارائه‌ی مرزهای اخلاقیِ سیاه و سفید نهفته است؛ فیلم به جای فرشتگان و اهریمنانِ مطلق، جهانی را به تصویر می‌کشد که در آن خندیدن، نفس کشیدن و زنده ماندنِ یک انسان، گرو گرو با خیانتِ درونی به ریشه‌ها و پوشیدنِ ماسکِ هیولا گره خورده است. نگاهِ طنزِ تلخ و گزنده‌ی فیلم در مواجهه با ایدئولوژیِ فاشیستی، نشان می‌دهد که چگونه ساختارهای قدرت در برابرِ انعطاف‌پذیریِ غریزیِ انسان برای زنده ماندن شکست می‌خورند. «اروپا اروپا» یادآور این حقیقتِ گزنده است که گاهی برای حفظِ جان، مجبور می‌شوی تمامِ آن چیزی را که هستی انکار کنی و در آینه‌ی مخدوشِ جهانِ پیرامون، چهره‌ی قاتلت را بپرستی.