مرد ژانویه 1989

نقد و بررسی مرد ژانویه 1989

فیلم **The January Man (1989)** به کارگردانی پت اوکانر، نمونه‌ای عجیب و غریب و کمتردیده‌شده از تلاقیِ ژانر مهیجِ جنایی با کمدیِ رومانتیک و ملودرامِ خانوادگیِ دهه‌ی هشتادی است که با اراده‌ای خودخواسته، مرزهای متداولِ سینمای پلیسی را به چالش می‌کشد. داستانِ نیک آکلند (با بازی کوین کلاین)، کارآگاهِ درخشان اما رانده‌شده‌ای که پس از سال‌ها انزوا دوباره فرا خوانده می‌شود تا قاتل زنجیره‌ایِ موسوم به «مرد ژانویه» را که هر ماه در روز معینی دست به قتل می‌زند شکار کند، کمتر به دنبال خلق تعلیقِ کلاسیکِ اسلشر است. در عوض، فیلم دوربین خود را روی روان‌شناسیِ روابطِ متزلزل، کینه‌های خانوادگی و عشق‌های سرخورده‌ای می‌چرخاند که در حاشیه‌ی پرونده جریان دارند؛ رویکردی که لحنِ اثر را مدام میانِ دلهره و شوخ‌طبعیِ کلامی معلق نگه می‌دارد.

ارزشِ پنهانِ اثر در همین ناسازگاریِ ژانری و رویکردِ ضدکلیشه‌ای‌اش به فرمولِ پرونده‌های کارآگاهی نهفته است. در حالی که آثارِ مشابه بر جوّ تیره‌ی شهری و ابعادِ تاریکِ ذهنِ قاتل تکیه می‌کنند، این فیلم نیویورکِ پوشیده از برف را به بومی برای نمایشِ شکنندگیِ عاطفی و ناتوانی آدم‌ها در برقراری ارتباطِ مهارشده تبدیل می‌کند. کوین کلاین با همراهیِ بازیگرانِ قدرتمندی چون سوزان ساراندون و هاروی کایتل، فضایی صمیمی و در عین حال روان‌پریشانه خلق می‌کند که در آن، کارآگاه بیش از آنکه درگیرِ شواهدِ فیزیکیِ جرم باشد، درگیرِ بازپس‌گیریِ هویتِ ازدست‌رفته و آشتی با زخم‌های گذشته‌اش است. «مرد ژانویه» فیلمی است که تناقض‌های لحنی‌اش نه به عنوان یک ضعف، بلکه به عنوان تصویری واقع‌گرایانه از آشفته‌بازارِ زندگیِ آدم‌ها عمل می‌کند.